Bu Proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti
tarafından finanse edilmektedir.

Dış Ticaret Sorumlusu


Dış Ticaret Sorumlusu Sınav Şartnamesi

1. Giriş

Bu şartname, Dış Ticaret Sorumlusu (Seviye 5) (17UY0273-5) Ulusal Yeterliliğine göre adayının belgelendirilmesine yönelik olarak yapılacak olan sınav için temel şartları, yeterlilik alanını, sınav koşullarını, kabul şartlarını ve belgelendirme süreci hakkında bilgilendirmeyi amaçlamaktadır.

2. Amaç ve Kapsam

Bu şartname ilgili sınav standartlarına/ulusal yeterliliklere göre Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5 onaylanmasını belgelendirme şartlarının tanımlanmasını amaç edinmektedir. Bu şartname, 17UY0273-5 belirtildiği üzere Dış Ticaret Sorumlusu Seviye-5 için 17UY0273-5/A1: İş Sağlığı ve Güvenliği ile Çevre Koruma ve 17UY0273-5/A2: İhracat ve İthalat Sürecinin Yönetimi zorunlu gruplarını kapsar. Bu yeterliliğin seçmeli birimi bulunmamaktadır.

3. Referans Standart

17UY0273-5 Dış Ticaret Sorumlusu (Seviye 5)

4. Atıf Yapılan Standartlar

12UMS0265-5 Dış Ticaret Sorumlusu (Seviye 5) Ulusal Meslek Standardı

5. Terimler ve Tarifler

5.1. AKREDİTİF: Finansal bir kurum tarafından, ismi geçen lehtara, belirtilen belgeleri ibraz etmesi karşılığında, gene belirtilen miktardaki ödemenin yapılması için düzenlenmiş bir belge,
5.2. ÇEKİ LİSTESİ: Bir fatura kapsamı eşyanın çeşitli cins ve nevide ve çeşitli ağırlıktaki kaplara konulması halinde yüklendikleri taşıtlar itibariyle her kapta ne miktar eşyanın bulunduğunu göstermek maksadıyla düzenlenen belge,
5.3. DOLAŞIM BELGESİ: Ülke ya da ülkeler arasındaki anlaşma türlerine göre eşyaların ithalatında veya ihracatında gümrük vergisinden tam ya da kısmı olarak muaf tutulmasını sağlayan A.TR, EUR.1, Menşe Şahadetnamesi (FORM A) ve EUROMED belgeleri,
5.4. EŞYANIN MUAYENESİ: Gümrük tesciline sunulan eşyanın, gümrük idaresinin belirlediği risk kriterlerine göre belirlenen usul (fiziki muayene, belge kontrolü, beyan kontrolü) ile kontrolünü,
5.5. FİİLİ İHRACAT: Eşyanın Türk gümrük bölgesini terk etmesi,
5.6. GÜMRÜK BEYANNAMESİ: Gümrük idaresine herhangi bir gümrük rejimi beyanında bulunulması gereken eşyalara ilişkin olarak, ilgili dokümanların hazırlanmasından sonra düzenlenen, firma yetkilileri tarafından ya da firma vekili gümrük müşaviri tarafından ilgili ülkeler gümrük mevzuatı uyarınca doldurularak imzalanan ve işlem görmek üzere gümrük idaresine sunulan, beyan sahibi olarak imzalayanlara hukuki ve cezai sorumluluk doğuran, gümrük idarelerinin muayene-tespit işlemlerinde baz alarak üzerinde gümrük mevzuatının öngördüğü işlemleri yaptıkları yazılı beyanda kullanılan standart belge,
5.7. ISCO: Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması,
5.8. İHRACAT (DIŞ SATIM): Bir ülke sınırları içerisinde serbest dolaşımda bulunan (bu ülkede yetişen, üretilen veya başka ülkelerden ithal edilmiş) eşyanın başka ülkelere satılmasını/gönderilmesi,
5.9. İHRACAT VESAİKİ: İhraç edilecek eşyanın yüklenmesinden sonra, ihracatçının ithalatçının bankasına iletilmek üzere banka aracılığıyla teslim ettiği, malı temsil eden sevk belgeleri,
5.10. İSG: İş Sağlığı ve Güvenliği,
5.11. İTHALAT (DIŞTAN ALIM): Bir ülke gümrük bölgesine başka ülkelerden alınarak serbest dolaşıma giren eşyaların bütünü,
5.12. KONŞİMENTO (TAŞIMA BELGESİ): Nakliye araçları yola çıkmadan önce ihracatçının vereceği yükleme rotasına göre nakliyeci tarafından düzenlenen eşyaların teslim alındığını ve kararlaştırılan yere kadar taşınıp ithalatçıya teslim edileceğini gösteren belge,
5.13. NAVLUN FATURASI: Eşya ile ilgili satış faturasında, navlun tutarı eşya bedeline dahil veya ayrı olarak gösterilir fatura,
5.14. POLİÇE: İhracatçı tarafından hazırlanan ve imzalanan, ithalatçının belirli bir meblağı (ihracat tutarını) yine belirli bir süre sonunda ihracatçıya ödemesini öngören belge,
5.15. PROFORMA FATURA: Anlaşma safhasında ihracatçı tarafından eşyanın birim fiyatının, özelliklerinin ve satış şartlarının yer aldığı, bilgi verme amacı güden bir teklifname niteliğindeki fatura,
5.16. REZERVASYON: Bir eşyanın kabulü ve taşınması için şirketle yapılan anlaşma,
5.17. RİSK: Tehlikeden kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme ihtimali,
5.18. SİGORTA POLİÇESİ: Eşyanın sevki esnasında kaybolması veya tahribi risklerini teminat altına alan, sigortacı tarafından düzenlenen belge,
5.19. TEHLİKE: İş yerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek, zarar veya hasar verme potansiyeli,
5.20. TİCARİ FATURA: İhracatçı tarafından ithalatçıya verilmek üzere düzenlenen ve tasdik olunarak üzerinde malın birim fiyatını, toplam fiyatını, miktarını, ağırlığını; özelliklerini, satıcının adı ve adresini, alıcının adı ve adresini, borcun ödeme şeklini, satış şartları ile yükleme ve boşaltma yerini gösteren belge,
5.21. ÜRÜN BİLGİ FORMU (SİPARİŞ BİLGİ FORMU): Ürünle ilgili fiyat, nakliyat ve ihracat şekli vb. tüm bilgilerin yer aldığı form,
5.22. YÜKLEME TALİMATI BİLGİ FORMU: İhracata hazır olan malların, taşıma şeklini belirledikten sonra, nakliyeciye veya forwarder şirketlerine yükleme işlemlerini başlatan belge


6. BAŞVURU

6.1. Başvuru yapan adaylarda aranan şartlar
Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5 başvurusu için; adayın
18 yaşından gün almış olması
Okur-Yazar olması
İş yapabilmesine Fiziksel engeli olmaması(Gerekli görülürse sağlık raporu istenir.) şartlarının yanı sıra; aşağıda belirtilen şartlardan en az birini sağlaması gerekir.
Bu durumlar; başvuru yapacak adaylar için MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi internet sitesinde Personel Belgelendirme Bölümü başlığı altında Dış Ticaret Sorumlusu Belgelendirme Programı ve Kurallar Şartnamesi BPŞRT.03 tanımlıdır.
Aday başvurusunu Aday başvurusunu P.11.F.008 Başvuru Formu ile yapar.

6.2. Başvurunun Değerlendirilmesi
MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi Personel Belgelendirme Müdürlüğü sekreterliği, yapılan tüm başvuruları personel belgelendirme müdürü tarafından ataması yapılmış ve uygun durumda olan herhangi bir belgelendirme sorumlusuna iletir. Belgelendirme Sorumlusu başvuru şartlarını ve adaydan gelen başvuru evraklarını kontrol eder ve uygunluğunu değerlendirerek Personel Belgelendirme Müdürüne sunar. Personel Belgelendirme Müdürü, Belgelendirme Sorumlusunun görüşlerini de alarak adayın sınavının yapılıp yapılmayacağına karar verir. Yapılan değerlendirmeler ve kararların aday için olumlu olması durumunda sınav personel belgelendirme müdürü sınav planlamasını yapar ve müsait olan bir sınav yapıcıyı o sınav için atar. Değerlendirme, Karar ve Atamalar tarihler belirtilmek kaydıyla başvuru formu üzerinde belgelendirme sorumlusu, sınav yapıcı ve personel belgelendirme müdürü tarafından imzalanarak kayıt altına alınır.

7. BİLGİ VE BECERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Başvuru değerlendirilmesi kabul edilen Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5 adayının bilgi ve becerisi yazılı ve uygulamalı sınav ile ölçülür.

7.1. Yazılı (Teorik)Sınav
A1, A2 yeterlilik birimlerinde çoktan seçmeli yazılı sınav (T1) şeklinde gerçekleştirilir. Sınav soruları, teorik sınav kapsamında ölçülmesi öngörülen tüm öğrenim çıktılarını ve başarım ölçütlerini ölçebilecek şekilde tasarlanacak olup, her yeterlilik biriminin değerlendirilmesi ayrı yapılacaktır.

Aday A1, A2 yeterlilik birimlerinden 100 tam puan üzerinden değerlendirilecek ve aday yine her bir yeterlilik birimi için testte yer alan soruların en az % 70 doğru yanıtlaması durumunda bu sınavdan başarılı sayılacaktır.


(T1) Çoktan Seçmeli Sorularla Sınav: A1 birimine yönelik teorik sınav gerçekleştirilir. Teorik sınavda adaylara en az on (-10) soruluk 5 seçenekli çoktan seçmeli ve her biri eşit puan değerinde yazılı sınav (T1) uygulanmalıdır. Çoktan seçmeli sorularla düzenlenmiş sınavda yanlış cevaplandırılan sorulardan herhangi bir puan indirimi yapılmaz. Sınavda adaylara her soru için ortalama bir- iki (1-2) dakika zaman verilir. Yazılı sınavda soruların en az % 70’ine
doğru yanıt veren aday başarılı sayılır. Sınav soruları, bu birimde teorik sınav ile ölçülmesi öngörülen tüm bilgi ifadelerini ölçmelidir.

(T1) Çoktan Seçmeli Sorularla Sınav: A2 birimine yönelik teorik sınav gerçekleştirilir. Teorik sınavda adaylara en az elli iki (52) soruluk 5 seçenekli çoktan seçmeli ve her biri eşit puan değerinde yazılı sınav (T1) uygulanmalıdır. Çoktan seçmeli sorularla düzenlenmiş sınavda yanlış cevaplandırılan sorulardan herhangi bir puan indirimi yapılmaz. Sınavda adaylara her soru için ortalama bir-iki (1-2) dakika zaman verilir. Yazılı sınavda soruların en az % 70’ine doğru yanıt veren aday başarılı sayılır. Sınav soruları, bu birimde teorik sınav ile ölçülmesi öngörülen tüm bilgi ifadelerini ölçmelidir.

Her birimde sorulacak soru sayısı ve süreleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Teorik sınav soruları MTSO Personel ve Sınav Belgelendirme Merkezi soru bankasından seçilen sorulardan oluşur. MTSO Personel ve Sınav Belgelendirme Merkezi T1 seçeneği ile Teorik sınav yapmaktadır.

Teorik sınav cevap kâğıtlarının puanlandırılması cevap anahtarı kullanılarak yapılır ve her bir yeterlilik birimi için aday tarafından işaretlenmiş doğru cevap sayısı tespit edilerek, veriler sınav geçme kriterlerine göre değerlendirilip sonuçlar belirlenir

Teorik sınav sonuçlarının değerlendirilmesinde doğru cevap sayısı esastır. Yanlış ve boş cevap sayısı dikkate alınmaz. Silinmiş ve uygunsuz işaretlemeler yanlış sayılır. Her soru için yalnız bir tane doğru cevap işaretlenmelidir, birden fazla işaretleme olan sorular yanlış sayılır.

Teorik Sınav (T1) Zorunlu Birimler Soru Sayısı (en az) Sınav Yöntemi Soru Başına Süre Başarı Puanı

A1 10 Çoktan Seçmeli 5 seçenekli 1-2 dk %70

A2 52 1-2 dk %70


7.2. Uygulama (Performans) Sınavı
Bu yeterlilikte A1 ve A2 yeterlilik birimi için performansa dayalı uygulama sınavı gerçekleştirilir.
Performans sınavında adayın performansı; ölçülmesi öngörülen öğrenim çıktılarının, başarım ölçütlerini içerecek şekilde kontrol listesi aracılığıyla değerlendirilmesi yöntemiyle ölçülür.

Formlardaki cevap sayısı tespit edilerek, elde edilen veriler sınav geçme kriterlerine göre değerlendirilip sonuçlar belirlenir. Her birimde sorulacak soru tipi ve süreleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.


Performansa Dayalı Sınav  Zorunlu Birimler Süre Başarı Puanı
A2 Kapsam ve uygulamaya göre belirlenir. % 70


7.3. Seçmeli Birimler
Bu yeterlilikte seçmeli birim yoktur.

7.4. Ölçme ve Değerlendirme
Sınavlar, Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5 Ulusal Yeterliliği ile belirlenmiş olan A grubu zorunlu yeterlilik birimlerinde tanımlanan tüm başarım ölçütlerini karşılayacak şekilde, teorik sınav ve performansa dayalı sınav şeklinde 2 bölüm olarak yapılır. Adayın bir birimden başarılı sayılması için o birimin teorik ve performansa dayalı sınavlarının her ikisinden de başarılı olması gerekir. Sınavın tamamından veya her hangi bir bölümünden başarısız olan aday başarısız olduğu bölümden/bölümlerden bir yıl içerisinde tekrar sınava girebilir. Bir yıl içerisinde bu hakkını kullanmayanların belge sahibi olmaları için tekrar her iki sınava birden girmesi gerekmektedir. Adayın bir yıl içerisinde girmiş olduğu sınavdan üst üste iki kez başarısız olması durumunda tekrar sınava girebilmesi için sınavda başarısız olduğu bölüm/konularla ilgili eğitim alması zorunludur. Belge almaya hak kazanmak için adayın, A grubu zorunlu yeterlilik birimlerinin tamamından başarılı olması gerekmektedir.

8. BELGELENDİRME

Yazılı ve Uygulama sınavlarından başarılı olan adaya 17UY0273-5 Yeterliliklerine Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5 Sertifikası düzenlenir. Adayın sertifikasında kimlik bilgileri, belge numarası, sınava alındığı numune bilgileri ve kapsam aralıkları yer alır.

8.1 Belgenin Gönderimi
Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5 Sertifikası almaya hak kazanmış kişiye belgesi, başvuru formunda beyan ettiği adresine posta veya kargo ile gönderilir.

8.2 Belgenin Kaybedilmesi
Belge sahibi, belgesini geçerlilik süresi içinde kaybettiğini ve yeni belge düzenlenmesini dilekçe ile talep eder. Bu talep uygun bulunur ise belge yenileme ücreti alınarak kaybedilen belge bilgilerini içerir yeni bir belge düzenlenir.

8.3 Belgenin Geçerlilik Süresi ve Gözetimi
Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5si belgesinin geçerlilik süresi genel değerlendirmenin yapıldığı tarihten itibaren başlar. Bu tarih belgenin yayın tarihinden farklı olabilir. Bir Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5sinin nitelendirmesi, yeterliliğe göre aşağıdaki şartı yerine getirilmesi koşuluyla beş yıl süresince geçerlidir Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5si Yeterlilik belgesinin geçerlilik süresi düzenlendiği tarihten itibaren 5 yıldır. Adayın performansı, mesleki yeterlilik belgesinin geçerlilik süresi içerisinde, ikinci yılın sonundan itibaren en az bir kez Sınav ve Belgelendirme Kuruluşu tarafından gözetime tabi tutulur. Bu gözetim, belgelendirme kuruluşu tarafından hazırlanan Gözetim Takip Formunun belge sahibinin çalıştığı iş yeri yetkilisi tarafından onaylanması ile gerçekleşir.
Beş yılsonunda da tüm şartlar sağlanmış ise belge bir kereye mahsus 5 yıl daha uzatılır. Belge uzatımı için başvuru, belge geçerlilik süresinin bitimine kadardır. Belge geçerlilik tarihinden sonra yapılan başvurular geçerli kabul edilmeyecektir.

8.4 Yeniden Belgelendirme
Belge süresi sona eren veya belgesi iptal edilenler üç ay içerisinde yeniden sınava alınır. Belgelendirme süreci ilk başvuru gibi yapılır. Fakat gerekli evraklarda bir değişiklik yoksa tekrar aynı evraklar istenmez. Başvuru veya sınav esnasında adayın fiziksel durumunda, işi yapmasına engel bir durum varsa sağlık raporu istenir.

8.5 Belgenin Askı Hali ve İptal Edilmesi
Belgeli Kişi ile yapılan, Personel Belgelendirme Sözleşmesi yükümlülüklerini yerine getirmemesi, Gözetimler sonucunda yetersiz bulunması, Logo kullanım şartlarına uymaması belgenin askı halini ve iptalini doğuran nedenlerdir. Belgesi iptal edilen kişi belgenin geri alınması ve sözleşmenin feshi kararının tebliğinden itibaren sertifika ve logonun kullanımını durdurur. Hizmet Alan, sözleşme ile kendisine verilmiş her türlü Sertifikayı kendisine tebliğ tarihinden itibaren en geç 15 gün içerisinde MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi ‘ne iade etmekle yükümlüdür.

9. İTİRAZ VE ŞİKÂYET
Dış Ticaret Sorumlusu Seviye 5si sertifikalandırılması sonunda, kişi MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezine Sertifikalandırma ile ilgili her türlü itiraz ve şikâyet hakkına sahiptir. Ancak bu itirazını yazılı olarak ve kanıtlarıyla ispatlamalıdır. MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi kendisine iletilen itiraz ve şikâyetleri nasıl ele alacağını anlattığı bu dokümanı internet sitesinde kişilerin erişimine sunmaktadır. Yürütülmekte olan faaliyetler ile ilgili olabilecek her türlü itiraz ve şikâyetleri posta, faks elden veya web adresi aracılığı ile e-posta yoluyla veya sözlü olarak yapılabilir. Hizmet Alan konu ile ilgili dokümanlara, Personel Belgelendirme bölümü altında web sitesinden ulaşabilir. MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi ’ne ulaşan itiraz ve şikâyetleri alan MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi personeli bu konuyu Kalite Yönetim Temsilcisi’ne iletir. Yapılan itirazlar veya Şikâyetler İtiraz ve Şikayetleri Değerlendirme Prosedürü ’ne göre sonuçlandırılır ve karar ilgili kişiye yazılı olarak bildirilir.

Başvuru sahiplerinden, adaylardan, belgelendirilmiş kişilerden ve onların işverenlerinden ve diğer kesimlerden belgelendirme süreci ve kriterleri konusunda itiraz ve şikâyetlerin olması halinde, itiraz/şikâyet sahibi MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi veya web sitesinden İtiraz ve/veya Şikâyet Başvuru Formunu doldurur ve imzalayarak (şahsen müracaat yapıldı ise) MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi’ne teslim eder veya faks, e-posta vb. ile gönderir. Yapılan sınava ilişkin, sınavda kullanılan teçhizat ve sınav parçası veya numuneleriyle ilgili itiraz /şikâyet sınav tarihinden itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır. 

İtiraz/ Şikâyet aşağıdaki konularda olabilir:

- Belgelendirme kararına itiraz veya şikâyet
- Sınav sonucuna itiraz veya şikâyet
- Sınav sorularına itiraz veya şikâyet
- Sınav yapanla ilgili İtiraz veya şikâyet
- Hatalı belge veya logo kullanımına ilişkin şikayet
- Belgelendirme programına ve/veya kapsamına ilişkin itiraz veya şikâyet
- Duyurularla ilgili itiraz veya şikâyet
-Diğer (MTSO Personel Sınav Ve Belgelendirme Merkezi’ne yapılan İtiraz ve Şikâyetler; İtiraz ve Şikayetleri Değerlendirme Prosedürü ‘ne göre sonuçlandırılır. Karar itiraz/şikâyet  sahibine bildirilir.)

 

 


Bu yayın Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti'nin mali katkısıyla hazırlanmıştır. Bu yayın içeriğinden yalnızca YFM Belgelendirme sorumludur ve bu içerik
hiçbir şekilde Avrupa Birliği veya Türkiye Cumhuriyeti'nin görüş ve tutumunu yansıtmamaktadır.